X
تبلیغات
مطالب مفیدپنجم ابتدایی - طرح درس انشای فارسی به روش همیاری

به نام خدا

مراحل طرّاحی آموزشی به روش همیاری ( طرح قضاوت عملکرد )  

*****************************************************************

1- پایه و ماده ی درسی : انشای پایه ی پنجم ابتدایی 

2- عنوان یا موضوع تدریس : نوشتن انشای توصیفی و توضیحی در باره ی

( روزی که بیاید ).

3- هدف کلّی : آشنایی دانش آموزان با معیار های انشا نویسی.

4- اهداف 

الف - دانشی

1- بیان نظر خود نسبت به ظهور امام زمان ، مهدی موعود(عج}      

2- آشنایی با انشا نویسی به صورت گروهی و تیمی .

3- آشنایی با واژه ها و مفاهیم مختلف در نوشتن یک انشای توصیفی .    

4- مطالعه ی نوشته های دیگران در باره ی موضوعی خاص .               

5- آشنایی با چگونه نوشتن .

ب - نگرشی

1- ایجاد نگرش مثبت در زمینه ی همکاری و بحث و تبادل نظر با دیگران .     

2- قبول نظرات و انتقادات دیگران و ابراز نظر و عقیده ی خود .

3- ایجاد اعتماد به نفس در مسائل آموزشی و اجتمایی .

4- احترام به حقوق دیگران .

 5- نگرش مثبت نسبت به ظهور امام زمان (عج ) پیدا کند .

ج – مهارتی

1- جملاتی صحیح در مورد ظهور و قیام مهدی موعود (عج ) بنویسد. 

2- به صورت گروهی معیار های صحیح و استاندارد انشا نویسی تهیّه نماید .

3- با واژه های مختلف جملات مناسب و صحیح بنویسد .          

4- مهارت نوشتن به وسیله ی تمرین و تکرار کسب نماید .       5- نوشته های دیگران را نقد و بررسی نماید .

مقدمه

یرفع ا...الذین آمنوامنکم والذین اوتواالعلم درجات 

                                                 قرآن کریم

همواره لحظه ای پیش می آید که دری گشوده می شود وبه آینده اجازه ی ورود می دهد .

آینده ای که امروز پیش بینی می شود از راه خواهد رسید ، اگر بدانیم که می خواهد چگونه باشد می توانیم بر آن تاثیر بگذاریم . بدیهی است شناخت و بهره گیری از روش های نوین تدریس از مسائل بسیار مهمی است که باید بدان همت گماریم .   

یکی از هدف های آموزش و پرورش کنونی این است که فراگیران را یاری کند تا بتوانند از دانش خویش به طور موثر استفاده کنند .

سرعت رشد دانش بشری به گونه ای است که به طور مستمر قواعدی نوین جای قواعد قبلی را می گیرد لذا فراگیران باید به دانش و مهارت هایی مجهز باشند که در چالش های دنیای نوین در تنگنا قرار نگیرند ، این هدف ، متخصصین و معلمین آموزش و پرورش را ملزم می سازد تا روش های تدریسی را به کار گیرند که منجر به چنین دانش و مهارت هایی می شود .    

بحث دهه های اخیر میان مربیان توجه به این مطلب است که چگونه می توان یادگیری را به بهترین نحو آسان ساخت و بازده آن را افزایش داد . تجزیه و تحلیل های به دست آمده خاطر نشان می سازد که نقاط ضعف آموزش در سیستم های انتقال مستتر است . 

یادگیری از طریق همیاری در شروع قرن بیستم از طرف جان دیویی مطرح شد  ( الیس و والن ، 1990 ) در چند سال اخیر از بحث های دائمی آموزش شده است .اصول و مبانی و روش های به کار گرفته شده در " یادگیری از طریق همیاری " که از مطالعه ی نسبتا مفصلی در ادبیات آموزش و پرورش در سطح دنیا تحصیل و جمع بندی شده است .

توضیح چند واژه ی متداول در ادبیات کار گروهی :

تیم : تیم را می توان گروهی دانست که در آن « هیچ فردی به اعضا دستور نمی دهد . اعضا با بررسی جمعی تصمیم می گیرند چه کاری را انجام دهند . تیم مسئولیت جمعی دارد .

همیاری : همیاری معادل های گوناگونی در زبان انگلیسی دارد که مترادف های فارسی آن ها در زیر می آید : باهم کار کردن برای سهیم شدن در یک تولید ( ادبی ، علمی ، دانشگاهی )                                                             COLaborate                                                                                                            

عملی یا کاری را همراه دیگری انجام دادن CO-Operate                                   

باهم کار کردن جهت کار شریکی   Synergistic    معادل با CO-OPerating         سینر گوژی از دو لغت یونانی مشتق می شود : ( synergos یعنی باهم کار کردن و agogus یعنی رهبر ) سینر گوژی یک روش منظم ( سیستماتیک ) یادگیری است که در آن اعضای تیم های کوچک از راه برقراری ارتباط های منظم از یکدیگر یاد می گیرند .بنا بر این مفهوم سینرژی در یادگیری تامین می شود ( synergy = ما با کار کردن با یکدیگر به تولید انرژی اضافی دست می یابیم . در این صورت 2‹1+1 خواهد بود .

سینر گوژی جهت آموزش دروس مختلف و موقعیت های متفاوت 4 روش را ارائه می دهد .

1- طرح کارآیی تیم           2- طرح تدریس اعضای تیم 

2- طرح قضاوت عملکرد         4- طرح روشن سازی طرز برخورد(تلقی)

معلم جهت آموزش در موقعیت های متفاوت باید هر 4 روش را فرا گیرد تا بتواند به اهدافی که آموزش « یادگیری از طریق همیاری » مطرح می کند دست یابد .

در قلب این روش موضوع « انگیزه » نهفته است . اگر فراگیران به اندازه ی کافی دارای انگیزه نشوند ، نه به طور موثر عمل می کنند و نه یادگیری را پاداش دهنده و یا ارضا کننده می یابند . 

یکی دیگر از نقاط قوت این طرح این است که مسئولیت یادگیری را بر دوش شرکت کنندگان قرار می دهد و آنان را درگیر فرآیند یادکیری می نماید .

اینک نمونه ی الگوی تدریس با استفاده از طرح قضاوت عملکرد ارایه می گردد .

  طرح قضاوت عملکرد ( یکی از روشهای تدریس چهار گانه ی همیاری )

نکته ی اصلی درطرح قضاوت عملکرد جهت کسب مهارت ها این فرضیه است که فراگیران خود معیارهای قضاوت یک مهارت را به روشنی تدوین کنند و بفهمند ( مانند انشا نویسی ، نامه نویسی ، نوشتن املا و ........ ) . این طرح فراگیران را قادر می سازد که اول در باره ی چگونگی تدوین و به کار بردن معیارهای مناسب قضاوت در مورد یک مهارت عملی مطالعه کنند و سپس نمونه ی عملکرد یا نمونه ی تولید شده ی شخص دیگری را مطابق آن معیار ها ارزیابی کنند . آن هنگام است که فراگیران از این معیارهای روشن شناخت عملی کسب می کنند و برای قضاوت در مورد عملکرد خویش از این معیارها استفاده می کنند و تعیین می کنند که چگونه می توانند در یک مهارت خاص (مانند انشا نویسی ، نامه نویسی و .........)  کارایی خویش را افزایش دهند .   

مطالعه ی نمونه هایی از عملکرد ها و تولیداتی که سطوح گوناگونی از مهارت را منعکس می کنند برای فراگیران این امکان را فراهم می کند که بر اساس معیارهای تدوین شده مقایسه های مختلف انجام دهند و با مشاهده ی نمونه ی کارهای دیگران و تشخیص نکات درست و نادرست آن می توانند نتیجه ی کار خود را با دیکران مقایسه کنند .

این طرح از مشکلاتی که روش های تدریس سنتی ( پداگوژی – معلم محور ) و ارایه ی یک جانبه ی الگوهای رفتاری به وجود می آورد اجتناب می کند . مثلا در روش های تدریس سنتی معلمین برای ارزیابی عملکرد های فراگیر ، مانند نمره گذاری مقاله یا تصحیح انشا از معیارهایی استفاده می کنند که اغلب برای فراگیران ناشناخته است . هر چند نمره ی ورقه نشان دهنده ی خوبی یا بدی کار است ولی فراگیر مجبور است که معیار های قضاوت معلم را استنباط کند .

روش تدریس : ساختار گرایی و همیاری.

وسایل لازم : کلاس درس ،تخته سیاه یا وایت برد ، گچ یا ماژیک وایت برد ، نمونه هایی از معیار های انشانویسی که توسط کار شناسان مورد تایید قرار گرفته است ،  دو صفحه کاغذ برای هر یک از فراگیران . نوشته هایی در روی کاغذ یا مقوا که اسامی گروه ها را نشان می دهد . ( مانند: لاله ، لادن ، گل محمّدی ، دانش و ......) 

زمان لازم : 50 دقیقه 

نمونه ی اجرای طرح

معلّم : با خوشحالی و چهره ی بشّاش وارد کلاس می شود و پس از سلام و احوال پرسی ، حضور وغیاب نموده ووضع ظاهری فراگیران را بررسی می کند و در صورت صلاح دید و آماده بودن دانش آموزان کلاس شروع به تدریس به شرح ذیل می نماید .

معلم :جهت حسن آغاز تدریس حدیث قیّدالعلم بالکتابه را قرائت می کند .

رسول اکرم ( ص ) می فرماید : دانش را با نوشتن در اختیار بکیرید .

1-        عمل فردی فراگیران  

  معلّم : ابتدا از فراگیران می خواهد که درمورد یک موضوع ، مانند  بهداشت فردی ، چگونه باید باشیم ، فواید کشاورزی ، روزی که بیاید

 ( امام زمان عج )و................  انشایی بنویسند . 

دانش آموزان : طبق نظر معلّم در مورد موضوع مشخّص شده انشایی می نویسند .

2- کار تیمی

تدوین معیار ها :

   معلّم : دانش آموزان کلاس را به تیم های 4 الی 6 نفری ( بستگی به تعداد کلاس دارد ) تقسیم می کند وپس از تشکیل تیم ها از آن ها می خواهد که هر تیم معیارهایی را که از یک شخص بسیارماهر انتظار می رود در نوشتن انشا رعایت کند تهیه نمایند . 

دانش آموزان : در گروه های خود نسبت به تهیّه ی معیار ها اقدام می کنند .

مقایسه وارزیابی معیارها در برابر استاندارد های خارجی 

معلّم : استاندارد های خارجی توسط معلّم در اختیار تیم ها قرار می گیرد .

دانش آموزان :آن ها این استانداردها را مطالعه می کنند و از آن برای تغییر یا تدوین معیارهایی که خودشان تعیین کرده اند ، استفاده می کنند و پس از بحث هر جا که درک و تعهد شان اجازه می دهد از منبع خارجی ، موردی را اضافه یا جایگزین می کنند .

 معلّم : به تیم ها استانداردهای خارجی زیر را در مورد انشانویسی ارائه می دهد .

1- ارتباط متن انشا با موضوع

2- ارائه ی توضیحات کافی راجع به موضوع (رساندن مطلب )                     

 3- نداشتن غلط املایی

4- زیبا نویسی و نظم وترتیب                                             

5- رعایت نکات دستوری و نگارشی

6- مختصر و مفید وعاری از تکرار باشد .  

توافق گروهی در مورد معیار ها 

 دانش آموزان: ممکن است تیم های متفاوت ، معیار های متفاوتی را تدوین کنند . حال لازم است که تیم ها بهترین معیارها را انتخاب کنند .

معلّم : به هر تیم لیستی از معیارهای همه ی تیم ها را تحویل می دهد.

دانش آموزان : آن ها این معیار ها را بر اساس 4 میزان مقایسه و ارزشیابی می کنند :

1- موافق با معیار هستند .                                              2- در صورت تغییر زیر با معیار موافقند .

3- معنای معیار احتیاج به روشن گری بیشتر دارد .               

 4- به دلایل زیر با معیار مخالفند .

دانش آموزان : تیم های مجزا این سیستم را برای تمام لیست ها به کار می برند .

معلّم : به درخواست معلّم با شرکت کلیّه ی تیم ها تفاوت ها به بحث گذاشته می شود تا لیستی از معیار ها به دست آید .  

دانش آموزان : لیستی از معیار ها توسط تیم ها تهیّه می شود . 

3- قضاوت در مورد عملکرد  

 

 معلّم : به هر تیمی مجموعه ای از عملکرد یا تولیدات نمونه داده می شود . در صورت امکان بهتر است نمونه ها بی نام باشند .

 دانش آموزان : هر عضو تیم ، مسئول یک نمونه است که آن را بررسی کند .

بحث در مورد نمونه ی عملکرد

دانش آموزان : هر عضو تیم نمونه ی عملکردی که برایش تعیین شده را ارائه می دهد . در حا لی که دیگر اعضا مشاهده یا گوش می کنند و یاد داشت بر می دارند . سپس تیم در مورد تطابق نمونه ی عملکرد با معیار های موثر بودن بحث می کند تا کسب اطمینان کنند که معیار ها در مورد همه ی نمونه ها یکسان بکار رفته اند . 
ارزیابی تیم از نمونه ی عملکرد

دانش آموزان :حالا تیم شباهت ها و تفا وت های میان نمونه ی عملکردها را مشخص می کند و نقاط قوت و ضعف هر کدام را مطابق معیار ارزیابی می کند . نتیجه گیری ارزیابی تیم از هر نمونه توسط شخصی که قبلا آن را به تیم ارائه داده است به صورت کتبی خلاصه می شود . این نقد کتبی رضایت و موافقت عمومی تیم را در بر دارد .

قرائت نقد ها

  معلّم : در حالی که تیم هنوز فعّال است ، نمونه ی عملکرد همراه با نقد به اعضا بر گردانده می شود .

 دانش آموزان : هر عضو عملکرد خودش را همراه با نقد ارائه می دهد . بنابر این اعضا می توانند در تفسیر نقدها به یکدیگر کمک کنند و جهت تقویت کار آیی پیشنهاد هایی ارائه دهند .

4- ارزیابی پیشرفت و بالا بردن سطح مهارت ها

مغلّم : دومین تکلیف عملی ، برای کار فردی ، به فراگیران را می دهد . این تکلیف هر چند قابل مقایسه با اولین تکلیف عملی است ولی تاحدودی مشکل تر است . وقتی او ( امام زمان عج ) می آید وظیفه ی ما چیست ؟ 

دانش آموزان : دانش آموزان برای انجام تکلیف جدید هم از معیار هایی که قبلاً تدوین شده و هم از نقد اولین نمونه استفاده می کنند .  

معلّم : این دور ( سیکل ) معرّفی تکالیف اضافی همراه ارزشیابی را می توان تا زمانی ادامه داد که فراگیران به سطح مطلوب مهارت برسند .

5- نقد کار تیمی

دانش آموزان : وقتی تمام دوره های ( سیکل های ) عمل – نقد تکمیل شد ، تیم ها گرد هم می آیند تا در مورد کار آیی عملشان بحث کنند . این نقد ، به شیوه ی ارزیابی کار تیمی دربخش طرح های کارآیی تیم و تدریس اعضای تیم که دو روش دیگر از همیاری می باشند انجام می گیرد .

معلّم : از فراگیران می خواهد که برای جلسه ی آینده ی انشا ، با استفاده از معیارهایی که تهیّه کردند در مورد ( اگرمخترع بودم انشایی بنویسند ) . 

دانش آموزان : وقتی تمام دوره های ( سیکل های ) عمل – نقد تکمیل شد ، تیم ها گرد هم می آیند تا در مورد کار آیی عملشان بحث کنند . این نقد ، به شیوه ی ارزیابی کار تیمی دربخش طرح های کارآیی تیم و تدریس اعضای تیم که دو روش دیگر از همیاری می باشند انجام می گیرد .

معلّم : از فراگیران می خواهد که برای جلسه ی آینده ی انشا ، با استفاده از معیارهایی که تهیّه کردند در موردموضوع( اگرمخترع بودم انشایی بنویسند ) . 

خلاصه

شش عامل یادگیری برای رشد مهارت در قضاوت عملکرد ضروری است .

-         قبل از بررسی معیار ها ، هر فراگیر نمونه ای از مهارت خویش را تولید می کند . ( مثلا در مورد یک موضوع انشا می نویسد ) .

-         هر فراگیر در بحث های تیمی در مورد معیار های مناسب شرکت می کند

-         تیم ها معیار های خود را با استاندارد های تدوین شده ، مقایسه می کنند و یک مجموعه معیار پالایش یافته ارائه می دهند .

-         هر تیم نمونه های عملکرد همکارانشان در تیم های دیگر را ارزیابی می کند و نقد می نویسد . 

-     هر عضو یک نقد از نمونه ی کار خویش دریافت می کند و سپس نمونه و نقد را با اعضای تیم به بحث می گذارد .هر شخص این فرصت را دارد که از آموخته های خود در تکلیف دوم استفاده کند . 

 

     توضیحات لازم :

-     نمونه ی  معیار های استاندارد انشانویسی ، معیار هایی هستند که توسط صاحب نظران و کار شناسان مربوطه در مورد انشا تهیّه و مورد تایید قرار گرفته است .

-     در اوایل تدریس از طریق همیاری ، ممکن است زمان بیشتری لازم باشد . امّا تجربه نشان می دهد که این مشکل به تدریج و ضمن کاربرد آن حل می گردد . 

     -   گروه بندی یا تشکیل تیم ها در اوایل کار به صورت تصادفی و در ادامه می تواند به صورت همگن یا نا                            همگن صورت گیرد .

     -   ارزشیابی گروهی یا انفرادی فراگیران با استفاده از فرم ضمیمه انجام می گیرد .

 

    امتیاز بندی یاد گیری گروه های همیار

نام دانش آموز :                                                                           تاریخ و مدت ارز یابی :

ردیف

مهارت های کار در گروه همیار

هرگز      1

به ندرت   2

اغلب    3

همیشه   4

1

با تعداد زیادی از هم سالانش کار می کند ، نه فقط با دوستان نزدیکش  .

 

 

 

 

2

تمایل دارد ایده هایش را با بقیه در میان بگذارد .

 

 

 

 

3

در کار گروهی با گوش کردن و در نظر گرفتن نظرات بقیه ، رعایت احترام دیگران را می کند .

 

 

 

 

4

قوانینی را که برای فعالیت در نظر گرفته شده است رعایت می کند .

 

 

 

 

5

وظایفش را انجام می دهد .

 

 

 

 

6

در طول زمان تعیین شده برای گروه ها ، رفتار کاری مناسب بروز می دهد .

 

 

 

 

7

در زمان تعیین شده برای کار گروه هی ، در بحث ها شرکت می کند .

 

 

 

 

8

در  زمان تعیین شده برای کار گروهی ، در طول بحث ، ایده هایش را برای کمک ارایه می دهد .

 

 

 

 

9

به قوانین و مقررات عمل می کند .

 

 

 

 

 به نام خدا  

موضوع:

طرح درس انشای توصیفی در باره ی

( روزی که بیایدو..... )

 با استفاده از الگوی همیاری طرح         ( قضاوت عملکرد )

به کوشش : ابراهیم لسانی ، سرگروه استانی پایه ی پنجم ابتدایی 

   مدرسه ی : درخشنده 

   ناحیه : یک تبریز 

   سال تحصیلی : 1386 - 1385

+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم بهمن 1387ساعت 23:35  توسط ابراهیم لسانی  |